آقا على مدرس زنوزى طهرانى (مدرس) (حكيم مؤسس)
56
مجموعه مصنفات حكيم مؤسس آقا على مدرس طهرانى (فارسى)
عبد الكريم شيرازى و به اهتمام شيخ احمد شيرازى همراه با حواشى ميرزا حسن نورى ، محمد هادى حسينى ، آقا على مدرس و ميرزا ابو الحسن جلوه به شيوه چاپ سنگى منتشر شده است . تعليقات آقا على در فاصلهء صفحات 24 تا 55 چاپ سنگى هدايه درج شده است . لازم به ذكر است كه حدود 10 % تعليقات آقا على در چاپ سنگى از قلم افتاده است . در « تعليقات على شرح الهداية الاثيرية » دوبار از يكى آثار مهمش كه متأسفانه ظاهرا به زمان ما نرسيده بنام « اصول الحكم فى شرح اثولوجيا » عباراتى را نقل كرده است . از مزاياى قابل ذكر اين تعليقات تحليل انتقادى حكيم مؤسس از براهين متعدد اثبات هيولى و ژرفانديشى در احكام آن است . مسألهاى كه در ديگر آثارش كمتر فرصت بحث از آن را نيافته است . 7 . تعليقات على حواشى الهيات الشفا كتاب شفاء بزرگترين و معتبرترين دائرة المعارف فلسفهء مشاء در جهان اسلام به حساب مىآيد . الهيات شفاء يكى از دو اثر بزرگ ابن سينا و در زمرهء پنج كتاب طراز اول فلسفهء اسلامى شمرده مىشود . الهيات شفا حاوى ده مقاله در امور عامه و الهيات بالمعنى الاخص است . صدر المتألهين شيرازى در دههء آخر عمر مباركش تا اواسط مقالهء ششم ( در علت و معلول ) حواشى ارزندهاى بر الهيات شفا نگاشته ، كه حاوى آخرين تحقيقات و عميقترين تأملات حكمت متعاليه مىباشد . اگرچه بر الهيات شفا بسيارى از حكما حاشيه زدهاند ، اما تعليقه بر حواشى ملا صدرا بر الهيات شفا كمتر مشاهده شده است . حكيم مؤسس بر اين حواشى 17 تعليقه به رشتهء تحرير درآورده است ، 16 تعليقه بر حواشى مقالهء اول در مبادى حكمت و كليات مباحث وجود و يك تعليقه بر حواشى مقالهء دوم در جواهر جسمانيه . اين تعليقات در عين اختصار حاوى تأملات فلسفى و نكته سنجىهاى عقلى سه حكيم بزرگ جهان اسلام يعنى شيخ الرئيس ، صدر المتألهين و حكيم مؤسس است كه هر يك بر آراء قبلى نكتهاى افزوده و مسألهاى جديد طرح كرده است . آقا على در اين تعليقات گاهى به دفاع از ابن سينا آراء ملا صدرا را نقد كرده ، به ويژه در مواضعى حواشى آقا جمال خوانسارى بر الهيات شفا را كه در زمره دقيقترين حواشى الهيات شفاست - مورد انتقاد قرار